Historia II Wojny Åšwiatowej

Generał Broni Stanisław Maczek (31.III.1892-11.XII.1994)



Stanisław Władysław Maczek, generał broni armii polskiej. Urodził się 31 marca 1892 w Szczercu pod Lwowem w rodzinie Polaków pochodzenia chorwackiego (jego kuzynem był znany chorwacki działacz narodowy w międzywojennej Jugosławii - Vladimir Macek). Ukończył gimnazjum w Drohobyczu i studia uniwersyteckie w zakresie polonistyki i filozofii ścisłej na Uniwersytecie Lwowskim. Był członkiem Związku Strzeleckiego. Wraz z wybuchem I wojny światowej został powołany do armii austriackiej, w barwach której walczył na froncie włoskim w formacjach wysokogórskich i narciarskich 2 pułku Strzelców Tyrolskich. Po załamaniu się Austro-Węgier i powrocie do kraju stanął w listopadzie 1918 r. na czele ochotniczej kompanii krośnieńskiej, biorąc udział w odsieczy Lwowa. W rok później, w stopniu kapitana, dowodził słynną ‘lotną kompanią’ 4 Dywizji Piechoty, która zasłynęła w walkach polsko-ukraińskich w Galicji Wschodniej. W wojnie polsko-bolszewickiej roku 1920 dowodzi batalionem jako major.


W okresie międzywojennym pnie się po szczeblach kariery wojskowej, tak że w latach 1935-38 zostaje dowódcą piechoty dywizyjnej 7 Dywizji Piechoty. W uznaniu zasług został odznaczony srebrnym krzyżem orderu Virtuti Militari. Jesienią 1938 objął w stopniu pułkownika dowództwo 10 Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej wchodzącej w skład Armii ‘Kraków’. Skutecznie opóźniał marsz Niemców w kierunku Lwowa, walcząc między innymi pod Jordanowem, Myślenicami, Rzeszowem, Krakowcem i Lwowem. Na rozkaz Naczelnego Wodza jego brygada, nie pobita w żadnej z bitew. 19 września 1939 zmuszony przekroczyć granicę węgierską z powodu Rosyjskiej agresji na Polskę. We Francji odtwarza 10 Brygadę już w stopniu generała brygady. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii organizuje 1 Dywizję Pancerną w roku 1942. W roku 1944 prowadzi 1 Dywizję w zwycięskim marszu bojowym przez północną Francję, Belgię i Holandię, aż do Wilhelmshaven w Niemczech, już w stopniu generała dywizji.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie odznaczył gen. Maczka Wielką Wstegą Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi, a kraje alianckie przyznały mu wysokie ordery. Ostatni Prezydent RP w Londynie, Ryszard Kaczorowski, w dniu 11 listopada 1990 roku awansował gen. Maczka do stopnia generała broni. Pierwszy Prezydent III Rzeczpospolitej, Lech Wałęsa, odznaczył generała Orderem Orła Białego.

Od września 1945 dowodził jednostkami polskimi które pozostały w Wielkiej Brytanii aż do ich demobilizacji. Stanisław Maczek pozostał na emigracji w Edynburgu w Wielkiej Brytanii. Pozbawiony obywatelstwa polskiego przez władze stalinowskie w 1946 i świadczeń przysługujących żołnierzom alianckim, rozpoczął pracę jako barman w jednym z edynburskich hoteli. Na wniosek ponad 40.000 mieszkańców Bredy generałowi przyznano honorowe obywatelstwo Holandii. 11 listopada 1990 został awansowany do stopnia generała broni. W 1992 został kawalerem Orderu Orła Białego. Zmarł 11 grudnia 1994 w Edynburgu, w wieku 102 lat. Pochowany na cmentarzu żołnierzy polskich w Bredzie.

Tylko w Polsce było możliwe, by do roku 1995 gen. Maczek w swojej ukochanej Ojczyźnie nie miał żadnego pomnika. Na szlaku bojowym generała w Europie Zachodniej stoi ponad 300 pomników. Ten w Warszawie, na Placu Inwalidów został wzniesiony za pieniądze i z inicjatywy żołnierzy Generała i ofiarnej ludności 44 miast na zwycięskim szlaku bojowym, od Edynburga do Wilhelmshaven. Państwo Polskie nie dołożyło nawet złotówki do budowy pomnika w Warszawie.